Mamut kemikleri buzul çağında barınak oldu

Ukrayna‘nın günümüz sınırları içinde kalan bölgede yaşayan insanlar, yaklaşık 18.000 yıl önce buzul çağının en sert dönemlerini kısmen mamut kemikleri ve dişlerinden yapılmış barınaklar inşa ederek atlatmayı başardı.

Arkeologlar, son buzul çağının zorlu iklim koşullarında hayatta kalmak için dev hayvan kalıntılarını koruyucu mimariye dönüştüren toplulukların nasıl geliştiğini gösteren bu yapıları yeniden inceledi. Yaptıkları açıklamada, “Mamut barınakları, toplulukların aşırı ortamlarda nasıl başarılı olduğunu gösteriyor” ifadelerini kullandılar.

Kemikler ilk olarak Kiev’in güneydoğusunda, yaklaşık 110 kilometre uzaklıktaki Mezhyrich köyü yakınlarında bulunmuştu. 1966 ile 1974 yılları arasında yapılan kazılarda dönemin arkeoloji ekibi, mamut kalıntılarının buzul çağında ev yapmak için kullanıldığını düşündürecek şekilde düzenlenmiş olduğunu tespit etti. Bu yorum arkeologlar arasında geniş destek bulsa da kemikten barınakların tam olarak ne zaman ve ne kadar süreyle kullanıldığına dair sorular hâlâ yanıt bekliyor. Alandaki daha önceki tarihlendirmeler kabaca 19.000 ile 12.000 yıl öncesi arasında geniş bir aralık vermişti.

Bu soruları araştırmak için arkeologlar, yapının ne zaman inşa edildiğini ve ne kadar süre kullanıldığını daha iyi anlamak amacıyla bölgeyi yeniden inceledi. Mamut barınaklarının yakınında bulunan yaklaşık bir düzine küçük hayvana ait kalıntıları tarihlendirerek daha kesin bir kronoloji oluşturmaya çalıştılar.

21 Kasım’da Open Research Europe yayın platformunda yayımlanan çalışmaya göre Mezhyrich’teki en büyük yapı 18.323 ile 17.839 yıl öncesine tarihleniyor. Bu tarihler, son buzul çağının en soğuk dönemi olan Son Buzul Maksimumu’nun (26.500 – 19.000 yıl önce) hemen ardına denk geliyor. Araştırmacılar, barınağın 429 yıla kadar kullanılmış olabileceğini belirtti. Bu durum, “barınakların kalıcı yerleşimlerden ziyade hayatta kalmak için pratik çözümler olduğunu” gösteriyor.

Çalışmanın ortak yazarı ve Taras Shevchenko Ulusal Kiev Üniversitesi’nde arkeoloji profesörü Pavlo Shydlovskyi, barınakların temellerinin “dikey olarak toprağa yerleştirilmiş mamut kafatasları ve büyük uzun kemiklerden oluşan bir tür kaide ya da ‘temel’ oluşturmuş olabileceğini” söyledi.

Barınağın bazı kısımlarını ahşap bir çatı iskeletinin kaplamış olabileceğini, yanı sıra küçük hayvan postları ya da muhtemelen huş ağacı kabuğunun kullanılmış olabileceğini aktaran Shydlovskyi, “Dişler ve büyük düz kemikler yapının üst kısmına (çatı) ağırlık ve rüzgar koruması işlevi görecek şekilde yerleştirilmişti” dedi.

Shydlovskyi’ye göre her barınakta muhtemelen beş ila yedi kişi yaşıyordu. Çakmaktaşı yontma, hayvan derisi işleme ve küçük hayvan kesimi gibi çeşitli faaliyetler büyük olasılıkla içeride yapılıyordu.

Paris 1 Panthéon Sorbonne Üniversitesi’nden fahri profesör Francois Djindjian, diğer olası mamut kemiği barınaklarıyla ilgili araştırmalar yaptı ancak yeni çalışmaya katılmadı. Ekibin tarihlendirmeleri konusunda temkinli davranan Djindjian, alanın daha büyük bir bölümünden daha fazla tarihlendirme yapılması gerektiğini düşündüğünü söyledi. Alan genelinden daha fazla radyokarbon tarihlendirmesi elde edilmesinin, ne zaman kullanıldığına dair daha iyi bir fikir vereceğini belirtti.