Yabancıların The Door to Hell (Cehenneme Açılan Kapı) olarak adlandırdığı yapı, Türkmenistan’ın Ahal vilayetinde, Karakum Çölü’nün ortasında yer alan Derveze köyünde bulunuyor. Bugün, dünyanın dört bir yanından gelen turistlerin ilgisini çeken bu doğa oluşumu, Derveze gaz krateri olarak da biliniyor.
1971 yılında Sovyet jeologları, bölgede petrol sondajı yaparken zeminde bir çökme meydana geldi. Bu olayın ardından yerin altından metan gazı yayılmaya başladı. Zehirli gazın çevre köylere yayılmasını engellemek amacıyla araştırma ekibi, gazın kısa sürede tükeneceğini düşünerek krateri ateşe verdi. Ancak beklenenin aksine yangın durmadı ve krater o günden bu yana, yani 50 yılı aşkın süredir yanmaya devam ediyor.
Krater yaklaşık 70 metre çapında ve 30 metre derinliğinde. Gündüzleri geniş bir çukur gibi görünse de, karanlık çöktüğünde ortaya çıkan manzara büyüleyici bir hal alıyor. Yükselen alevler, krateri adeta bir ateş kolezyumuna çeviriyor. Bu nedenle çevresinde hiçbir yerleşim bulunmayan alan, kimi zaman “hiçliğin ortasında yanan bir delik” olarak da tanımlanıyor.
2010 yılında Türkmenistan Devlet Başkanı Gurbanguli Berdimuhamedov, kraterin kapatılması gerektiğini açıkladı. 2022 yılında da benzer bir girişimde bulunuldu; ancak doğal gaz çıkışı tamamen engellenemediği için bu çaba başarısızlıkla sonuçlandı. Krater hâlen aktif şekilde yanıyor.
2013 yılında ise National Geographic kaşifi George Kourounis, koruyucu ekipmanlar ve ısıya dayanıklı halatlar yardımıyla kraterin içine inen ilk insan oldu. Deneyimini “bir ateş kolezyumunun içinde yürümek gibi” sözleriyle anlatan Kourounis, içeride binlerce küçük alev topu gördüğünü ve motor sesine benzer bir uğultunun, basınçlı gazın yanmasından kaynaklandığını ifade etti. Ayrıca içeride duman bulunmadığını ve görüşün oldukça net olduğunu da belirtti.
Türkmenistan, dünya doğalgaz rezervlerinin yaklaşık %6’sına sahip. Bu kadar yoğun gaz çıkışı olan bir bölgenin neden bu denli uzun süredir yanmaya devam ettiği de böylece açıklanabilir. Bugün Türkmenistan hükümeti, bu ilginç doğa olayını turizme kazandırmayı hedefliyor. Her yıl yaklaşık 10 ila 50 bin turistin ziyaret ettiği tahmin edilen Derveze bölgesi, ekstrem spor meraklıları için de potansiyel bir eko-turizm merkezi olarak değerlendiriliyor.
Ancak uzmanlar, bölgenin her geçen gün daha fazla turist çekmesine rağmen ciddi güvenlik riskleri taşıdığı konusunda uyarıyor. Doğal gazın yüzeye yakın olması, herhangi bir yanlış müdahale durumunda patlama tehlikesini artırabilir. Bu nedenle gerekli güvenlik önlemlerinin mutlaka alınması gerektiği belirtiliyor.
Nouvart.net Blue World köşesinde bir sonraki yazımda görüşmek üzere, hoşça kalın…
