İsrail’de bulunan 12 bin yıllık figürin büyük sırrı açığa çıkardı

İsrail’in kuzeyindeki Nahal Ein Gev II adlı tarihöncesi yerleşimde, 12 bin yıl öncesine ait son derece nadir bir figürin gün yüzüne çıkarıldı. Yaklaşık 3,7 santimetre boyundaki bu pişmiş kil parçası, bir kadın figürüyle onun sırtına uzanmış bir kazı birlikte betimliyor. Uzmanlara göre bu keşif, yalnızca Natufyan kültürüne dair yeni ipuçları sunmakla kalmıyor; aynı zamanda Yakın Doğu’da bilinen en eski kadın tasvirlerinden birini oluşturuyor.

Çalışmayı gerçekleştiren ekip, Natufyan yerleşimlerinden toplanmış on binlerce küçük kil parçayı tek tek inceleyerek sonuca ulaştı. İbrani Üniversitesi’nden arkeolog Dr. Laurent Davin, “Kutudan çıkardığım o küçük kil bloğunda önce insan hatlarını, ardından sırtüstü uzanan kuşu fark ettim.” dedi. Dr. Davin, bu figürinin, Natufyan kültüründe bugüne kadar tanımlanan en ayrıntılı insan tasviri olduğunu vurguladı.

Yaklaşık 15.000–11.500 yıl önce bugünkü İsrail, Filistin, Ürdün, Lübnan ve Suriye’de yaşamış Natufyan toplulukları, yerleşik hayata geçişin eşiğinde olan avcı-toplayıcı gruplardı. Bu nedenle, hem av kaynaklarını hem de ritüel objelerini bir arada değerlendirdikleri düşünülüyor. Gerçekten de buluntunun bulunduğu alanda kaz kemiklerinin yoğunluğu, kazların hem besin hem de süs amacıyla kullanıldığını gösteriyor.

Kadın–kaz sahnesi ve animistik inançlar

Tek bir kil bloktan şekillendirilen figürin, ateşte ısıtıldıktan sonra kırmızı mineral boyayla kaplanmış. Üst kısmında kanatlarını geriye doğru açmış bir kuş, alt kısmında ise kadın bedeni yer alıyor. Üçgen bir oyuk kadın cinsel organına işaret ederken, yüzün iki yanındaki oval kabartılar göğüsleri temsil ediyor.

Çalışmanın ortak yazarı ve İbrani Üniversitesi’nde arkeolog Dr. Leore Grosman, “Bu kadın–kaz figürini, gezici avcı-toplayıcı toplulukların dünyasıyla ilk yerleşik toplulukların dünyasını birbirine bağlayan eşsiz bir sembolik anlatım sunuyor.” dedi.

Dr. Davin, sahnedeki betimlemenin mitolojik bir motif olabileceğini belirterek, “İnsan ve hayvan ruhlarının hayali birleşmesi, dünyanın birçok bölgesinde tarih boyunca anlatılan mitlerde yer alır.” ifadelerini kullandı. Araştırmacılar, bu figürinin, Natufyan toplumunda kadınların ruhani pratiklerde artan rolüne de işaret edebileceğini düşünüyor.

12 bin yıl öncesinden gelen bir parmak izi

Daha da çarpıcı olan, figürinin üzerinde belirgin bir parmak izi bulunması. Araştırmacılar, bu izin sırt çizgisi yoğunluğunu güncel örneklerle karşılaştırarak eserin muhtemelen bir kadın tarafından şekillendirildiği sonucuna vardı.

Buluntu, yerleşimdeki bir defin alanında, çocuk gömüsü ve insan dişlerinden oluşan sıra dışı bir birikimle birlikte bulundu. Bu durum, figürinin ritüel amaçla üretildiği ve ölüm kültüyle bağlantılı olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.

Tarih öncesi sembolik düşünceye yeni bir pencere

Bilim insanlarına göre bu figürin, Neolitik devrimden önce dahi Natufyan toplumlarının zengin bir imgelem dünyasına sahip olduğunu gösteriyor. Yerleşik düzene geçişten hemen önce ortaya çıkan böyle bir tasvir, animistik inançların toplumsal hayatla nasıl iç içe geçtiğine dair somut bir kanıt sunuyor.

12 bin yıllık bu kadın–kaz figürini, insanlık tarihinin karanlık sayfalarına yeni bir ışık düşürerek, sembolik düşüncenin köklerinin tahmin edilenden çok daha eskiye uzandığını gösteriyor.