Destansı Bir Arayışın Hikayesi: “Tipi”

Rus edebiyatı, dünya edebiyatının yapı taşıdır. Okuyucu olarak bir şekilde Rus edebiyatına bulaşırsınız veya halihazırda ilk olarak Rus edebiyatı ile dalarsınız okuma evreninin içine. Dostoyevski oradadır, Tolstoy, Puşkin, Turgenyev, Gorki ve Çehov… Bu klasiktir ve değişmez. Rus edebiyatının sağlamlığı edebiyat evreni içerisinde değiştirilemez bir yerdedir. Kemikleşmiş olan bir ülke edebiyatından bahsetmeyeceğim. Bahsedeceğim yazar bahsettiğim klasikleşmiş dönemin çok dışında (fakat asla uzağında değil) eserlerini günümüz dünyasından veren bir yazar.

Can Yayınları tarafından yayımlanan bir Vladimir Sorokin kitabı olan Tipi geçtiğimiz aylarda raflardaki yerini aldı. Böylece çağdaş Rus edebiyatı ile ilgili bir şeyler anlatma fırsatı bulduk. Ki bu fırsatı -yazarı ve kitabı düşündüğümüzde- en iyi yerden yakaladık diyebilirim rahatlıkla. Vladimir Sorokin 1955 yılında Bıkovo’da doğdu. Kavramsal sanatlarla, yeraltı, bilim kurgu türü edebiyatla ilgilenmeye başlayarak sosyalist gerçekliği alaya alan öyküler yazmaya başladı. 1985 yılında yayımlanan romanı Kuyruk ilginçtir ki Fransa’da yayımlandı. Çünkü yazdığı öyküler Rusya’da yasaklanmıştı. Sovyet ideolojisinin parçalanması, çöküşü Sorokin romanlarının baş karakteridir neredeyse ve Tipi, Türkçede yayımlanan ilk romanıdır.

Tipi, Doktor Platon İlyiç Garin’in hikayesi. Dolgoye köyünde salgın bir hastalık vardır. Fakat bu salgının nereden gelip bu köyü bulduğu veya nasıl bir salgın olduğu ile ilgili ortada duran kocaman bir bilinmezlik söz konusudur. Platon yanında bulundurduğu aşı sayesinde salgın hastalığı bertaraf edeceğini düşünür ama Rusya’nın aman vermeyen kış şartları köye ulaşmasını geciktirmekte, bu süreçte yaşadıkları Rusya’nın o alacakaranlık yüzünü ortaya çıkarmaktadır. Kitabın başlangıcındaki şu diyalog içinde bulunulan coğrafyayı ve o coğrafya insanını kesinlikle çok iyi (çok iyiden de öte çarpıcı bir biçimde) anlatmakta.

“Platon İlyiç canı sıkkın, iki yana açtı kollarını. “Evet, anlayın beni artık, kesinlikle gitmek zorundayım! Hastalar bekliyorlar beni. Has-ta-lar! Salgın hastalık bu! Anlayabiliyor musunuz?”

Menzil istasyonunun görevlisi yumruklarını porsuk postu yeleğinin göğsüne bastırarak öne eğildi: “Elbette anlıyorum beyim, anlamaz olur muyum? Gitmek zorundasınız, beyim, çok iyi anlıyorum beyim. Ama verebilecek atımız yok size, yarın sabaha kadar da olmayacak!”

Öfkeyle yükseltti sesini Platon İlyiç: “Nasıl olamaz? Bu istasyonunuz başka ne işe yarar?”

Birkaç saatlik bir yolculukla başlayacak olan, sonrasında kendi akışında devam edecek hikayeyi Sorokin ters yüz ederek bambaşka bir yere taşıyacağı sinyalini ta en baştan veriyor. Zaman ve mekanlar sonsuzluğa uzanıyor. Hayaller, sanrılar, düş kırıklıkları birbirinin içine geçiyor. Tipi salgın bir hadtalığı merkeze alsa da aslında bir arayışın hikayesine dönüşüyor Sorokin’in elinde.

Yukardaki diyaloğu Sorokin’in yazdığını bilmesek, Dostoyevski yazmış diyebilirdik rahatlıkla. Sorokin yeni bir dil, anlatım yaratırken Sovyet Sosyalist dönemin o kemikleşmiş edebiyat anlatımını inkar etmiyor asla. Aksine kabul ederek ve sosyalist edebiyatı ustalıkla dönüştürebilmesini bilerek yazıyor Tipi’yi. Mesela daha çok doğa anlatımlarında hissediyoruz bunu.

“Kar fırtınası… Kestirme olduğu için bu menzil istasyonunun olduğu yoldan gelmek aklıma gelmez olaydı… Ayı ininden farksız kuytu bir yer. Kışın at bulmak da olanaksız… Tövbe etmişken, gene geçtim. Her zaman kullandığım yolu kullanmalıydım, Zaprudnoye’de atları değiştirip yoluma devam ederdim, varsın yedi verst uzun olsundu, şimdi çoktan Dolgoye’deydim.”

Bir türlü, bir an önce gidilmesi gereken yere gidememenin kabusu Tipi. Sorokin kesinlikle alacakaranlık bir coğrafyada korku ve merak dolu, bilimkurgu öğelerini de içinde barındıran bir hikaye ile buluşturuyor bizleri. Uzunca süredir ortada gözükmeyen Rus edebiyatını özlediyseniz Vladimir Sorokin romanı Tipi’yi kesinlikle tavsiye ederim. Okumanız dileğiyle…

Yazar Vladimir Sorokin
Dil Türkçe
Baskı Tarihi Şubat 2019
Çeviri Ergin Atay
Sayfa Sayısı 195
Yayınevi Can Yayınları
ISBN 9789750739811

Etiketler

0 yorum “Destansı Bir Arayışın Hikayesi: “Tipi””

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Aynur Kulak | Takip Et

Aynur Kulak | Instagram

  • Dilime pelesenk ettim ve belki de illallah ettiniz ama kitap
    Dilime pelesenk ettim ve belki de illallah ettiniz ama kitap okuyun, sinemaya gidin, tiyatro oyunlarını
  • Gzel bir Cumartesi Harekete gemediniz mi daha? Hadi herkes dar
    Güzel bir Cumartesi. Harekete geçmediniz mi daha? Hadi herkes dışarı Tatil yapanlar denize; şehirdekiler parklara,
  • Haftaya 3 yerli 8i yabanc olmak zere 11 vizyon filmiyle
    Haftaya 3’ü yerli 8’i yabancı olmak üzere 11 vizyon filmiyle giriyoruz. Hadi gelin birlikte bir
  • nsanlar genellikle dertlerinden kurtulmak iin gelecee kaar zamann yoluna dsel
    “İnsanlar genellikle dertlerinden kurtulmak için geleceğe kaçar; zamanın yoluna düşsel bir çizgi çeker, bu çizginin
  • Bir Gkyz Dn singlenn altna imzalarn atan Esin Aydngz ve
    Bir Gökyüzü Düşün single’ının altına imzalarını atan Esin Aydıngöz ve Alize ile söyleşi yapmanın mutluluğunu
  • Cadde tarafndan her zamanki uultu geliyordu arambann uultusuydu bu ie
    “Cadde tarafından her zamanki uğultu geliyordu. Çarşamba’nın uğultusuydu bu, işe giden insanların, dükkancıların, işportacıların, işsiz
  • Popler kltrn selfhelp endstrisinin Hollywood filmlerinin ana akm medyann Herkes
    Popüler kültürün, self-help endüstrisinin, Hollywood filmlerinin, ana akım medyanın “Herkes bir yıldızdır.” “Yapabilirsin.” sloganlarıyla şişirdiği
  • Pazartesi gn paylalacak kitap m bu? Demeyin Pazartesi sendromu dediimiz
    Pazartesi günü paylaşılacak kitap mı bu? Demeyin. Pazartesi sendromu dediğimiz şey Tanrı’nın üzerine bir çizgi
  • Kitaplar Kitaplar zgrlk insan haklar ifade hrriyeti corafya tercih sevilme
    Kitaplar... Kitaplar... Özgürlük, insan hakları, ifade hürriyeti, coğrafya, tercih, sevilme isteği, aşka düşme meseleleri ve
  • Evet efendim video ekmeyi sevdiimiz dorudur Gzel kitaplar yaynlanyor Ve
    Evet efendim video çekmeyi sevdiğimiz doğrudur. Güzel kitaplar yayınlanıyor. Ve bu güzel kitapları sizin için

Reklam

Aynur Kulak | Twitter

Pin It on Pinterest