Destansı Bir Arayışın Hikayesi: “Tipi”

Rus edebiyatı, dünya edebiyatının yapı taşıdır. Okuyucu olarak bir şekilde Rus edebiyatına bulaşırsınız veya halihazırda ilk olarak Rus edebiyatı ile dalarsınız okuma evreninin içine. Dostoyevski oradadır, Tolstoy, Puşkin, Turgenyev, Gorki ve Çehov… Bu klasiktir ve değişmez. Rus edebiyatının sağlamlığı edebiyat evreni içerisinde değiştirilemez bir yerdedir. Kemikleşmiş olan bir ülke edebiyatından bahsetmeyeceğim. Bahsedeceğim yazar bahsettiğim klasikleşmiş dönemin çok dışında (fakat asla uzağında değil) eserlerini günümüz dünyasından veren bir yazar.

Can Yayınları tarafından yayımlanan bir Vladimir Sorokin kitabı olan Tipi geçtiğimiz aylarda raflardaki yerini aldı. Böylece çağdaş Rus edebiyatı ile ilgili bir şeyler anlatma fırsatı bulduk. Ki bu fırsatı -yazarı ve kitabı düşündüğümüzde- en iyi yerden yakaladık diyebilirim rahatlıkla. Vladimir Sorokin 1955 yılında Bıkovo’da doğdu. Kavramsal sanatlarla, yeraltı, bilim kurgu türü edebiyatla ilgilenmeye başlayarak sosyalist gerçekliği alaya alan öyküler yazmaya başladı. 1985 yılında yayımlanan romanı Kuyruk ilginçtir ki Fransa’da yayımlandı. Çünkü yazdığı öyküler Rusya’da yasaklanmıştı. Sovyet ideolojisinin parçalanması, çöküşü Sorokin romanlarının baş karakteridir neredeyse ve Tipi, Türkçede yayımlanan ilk romanıdır.

Tipi, Doktor Platon İlyiç Garin’in hikayesi. Dolgoye köyünde salgın bir hastalık vardır. Fakat bu salgının nereden gelip bu köyü bulduğu veya nasıl bir salgın olduğu ile ilgili ortada duran kocaman bir bilinmezlik söz konusudur. Platon yanında bulundurduğu aşı sayesinde salgın hastalığı bertaraf edeceğini düşünür ama Rusya’nın aman vermeyen kış şartları köye ulaşmasını geciktirmekte, bu süreçte yaşadıkları Rusya’nın o alacakaranlık yüzünü ortaya çıkarmaktadır. Kitabın başlangıcındaki şu diyalog içinde bulunulan coğrafyayı ve o coğrafya insanını kesinlikle çok iyi (çok iyiden de öte çarpıcı bir biçimde) anlatmakta.

“Platon İlyiç canı sıkkın, iki yana açtı kollarını. “Evet, anlayın beni artık, kesinlikle gitmek zorundayım! Hastalar bekliyorlar beni. Has-ta-lar! Salgın hastalık bu! Anlayabiliyor musunuz?”

Menzil istasyonunun görevlisi yumruklarını porsuk postu yeleğinin göğsüne bastırarak öne eğildi: “Elbette anlıyorum beyim, anlamaz olur muyum? Gitmek zorundasınız, beyim, çok iyi anlıyorum beyim. Ama verebilecek atımız yok size, yarın sabaha kadar da olmayacak!”

Öfkeyle yükseltti sesini Platon İlyiç: “Nasıl olamaz? Bu istasyonunuz başka ne işe yarar?”

Birkaç saatlik bir yolculukla başlayacak olan, sonrasında kendi akışında devam edecek hikayeyi Sorokin ters yüz ederek bambaşka bir yere taşıyacağı sinyalini ta en baştan veriyor. Zaman ve mekanlar sonsuzluğa uzanıyor. Hayaller, sanrılar, düş kırıklıkları birbirinin içine geçiyor. Tipi salgın bir hadtalığı merkeze alsa da aslında bir arayışın hikayesine dönüşüyor Sorokin’in elinde.

Yukardaki diyaloğu Sorokin’in yazdığını bilmesek, Dostoyevski yazmış diyebilirdik rahatlıkla. Sorokin yeni bir dil, anlatım yaratırken Sovyet Sosyalist dönemin o kemikleşmiş edebiyat anlatımını inkar etmiyor asla. Aksine kabul ederek ve sosyalist edebiyatı ustalıkla dönüştürebilmesini bilerek yazıyor Tipi’yi. Mesela daha çok doğa anlatımlarında hissediyoruz bunu.

“Kar fırtınası… Kestirme olduğu için bu menzil istasyonunun olduğu yoldan gelmek aklıma gelmez olaydı… Ayı ininden farksız kuytu bir yer. Kışın at bulmak da olanaksız… Tövbe etmişken, gene geçtim. Her zaman kullandığım yolu kullanmalıydım, Zaprudnoye’de atları değiştirip yoluma devam ederdim, varsın yedi verst uzun olsundu, şimdi çoktan Dolgoye’deydim.”

Bir türlü, bir an önce gidilmesi gereken yere gidememenin kabusu Tipi. Sorokin kesinlikle alacakaranlık bir coğrafyada korku ve merak dolu, bilimkurgu öğelerini de içinde barındıran bir hikaye ile buluşturuyor bizleri. Uzunca süredir ortada gözükmeyen Rus edebiyatını özlediyseniz Vladimir Sorokin romanı Tipi’yi kesinlikle tavsiye ederim. Okumanız dileğiyle…

Yazar Vladimir Sorokin
Dil Türkçe
Baskı Tarihi Şubat 2019
Çeviri Ergin Atay
Sayfa Sayısı 195
Yayınevi Can Yayınları
ISBN 9789750739811

Etiketler

0 yorum “Destansı Bir Arayışın Hikayesi: “Tipi””

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Aynur Kulak | Takip Et

Aynur Kulak | Instagram

  • Dnyada geirdim ocukluumu nsanlardan eya yaparlar Krmz bir orman iki
    Dünyada geçirdim çocukluğumu İnsanlardan eşya yaparlar Kırmızı bir orman iki boyutlu Kendi başına yağardı kar.Gör
  • Bu hafta vizyonda 1i yerli olmak zere 6 film yer
    Bu hafta vizyonda 1’i yerli olmak üzere 6 film yer almakta. Border/Sınır; haftanın en iyi
  • Madem bugn tbt gn o zaman bir tbtvideo yaymlayalm stanbul
    Madem bugün  #tbt  günü o zaman bir  #tbtvideo  yayımlayalım. İstanbul Film Festivali’nin hemen akabinde çektiğimiz
  • Nikola Tesla Elektriin yaratcs Kendisi yalnz olsa da geceyi kendi
    Nikola Tesla. Elektriğin yaratıcısı. Kendisi yalnız olsa da geceyi kendi karanlığında yalnız bırakmayan, geceyi tüm
  • Raflar dolusu kitap Dnya kadar hikaye arzu istek sevin mutluluk
    Raflar dolusu kitap. Dünya kadar hikaye, arzu, istek, sevinç, mutluluk, mutsuzluk, sevgi, nefret... İnsana dair
  • Absrt diyaloglar varolusal sorgulamalar sosyalizmin soyut idealleriyle somut uygulamalar arasndaki
    Absürt diyaloglar, varoluşsal sorgulamalar, sosyalizmin soyut idealleriyle somut uygulamalar arasındaki uçurumun gözler önüne serilmesi... Çukur
  • Dnce ve Tartma zgrl zerine yanllndan en emin olduumuz dncenin
    Düşünce ve Tartışma Özgürlüğü Üzerine, yanlışlığından en emin olduğumuz düşüncenin bile özgürce dile getirilip tartışılabilmesinin
  • Seni Seviyorum 19maysatatrkanmagenlikvesporbayram 19mays atatrk mustafakemalatatrk kltrsanat memleket pazar mustafakemalpaa
    Seni Seviyorum  #19may ısatatürküanmagençlikvesporbayramı  #19may ıs  #atat ürk  #mustafakemalatat ürk  #k ültürsanat  #memleket   #pazar   #mustafakemalpa şa  #mustafakemalpa şam  #samsun   #samsun1919   #sunday   #iyig ünler
  • Gzel bir Cumartesi Dar kn Gezin Bir sokakta batan sona
    Güzel bir Cumartesi. Dışarı çıkın. Gezin. Bir sokakta baştan sona yürümek sonra başka bir caddeye
  • Bu hafta vizyonda 3 yerli olmak zere 8 film yer
    Bu hafta vizyonda 3’ü yerli olmak üzere 8 film yer almakta. Masumiyetin Dayanılmaz Çekiciliği; başrollerinde

Reklam

Aynur Kulak | Twitter

Pin It on Pinterest