Sanherib’in askeri kampları keşfedildi

Compton, British Museum'daki Lakiş rölyefini inceleyerek, Asur kamplarının oval yapısına dayanan bir keşif yaptı.

0
Bu Asur kabartması, Asurluların Lakiş kuşatması sırasında kullandıkları kampı göstermektedir. (Resim: Stephen Compton'ın izniyle)

Asur Kralı Sanherib‘in, İbrani İncil’inde ayrıntılı olarak anlatılan Lakiş ve Kudüs kuşatmalarında kullandığı askeri kamplar nihayet bir akademisyen tarafından tanımlandı. M.Ö. 701 civarında gerçekleşen bu kuşatmalar sırasında Asurlular, Basra Körfezi’nden Akdeniz’e kadar hızla büyüyen bir imparatorluğu kontrol ediyorlardı.

Lakiş ve Kudüs kuşatmaları İbrani İncil’inde sıkça anılır ve Kudüs’teki kuşatmanın, “Rab’bin meleği çıkıp Asur kampında yüz seksen beş bin kişiyi öldürdü” (2. Krallar 19:35) sözleriyle sona erdiği söylenir. Ancak, antik Asur yazıtları farklı bir hikaye anlatır; Yahuda Kralı Hezekiah’ın, Asurluların gitmesi için büyük miktarda haraç ödediği iddia edilir.

Lakiş Kuşatması

Londra’daki British Museum’da Lakiş kuşatmasını tasvir eden bir rölyef bulunmakta ve bu rölyefte Asur kampı gösterilmektedir. Yakın Doğu Arkeolojisi uzmanı bağımsız araştırmacı Stephen Compton, bu rölyefi 20. yüzyılın başlarından ortalarına kadar çekilmiş Lakiş fotoğraflarıyla karşılaştırdı. Lakiş’in kuzeyinde, duvarlarla çevrili oval şekilli bir yapı belirledi ve bunun Asurluların kampı olabileceğini düşündü. Compton, Asur kamplarının genellikle oval olduğunu belirtti. Önerilen kamp yerinin Arapça adı “Khirbet al Mudawwara” olup, Orta Çağ’da “Mudawwara” kelimesi bir sultanın askeri kamp kurduğu yeri ifade edebilirdi. Bu da, daha sonraki dönemlerde burada yaşayan insanların, antik Asurluların burayı kamp olarak kullandığını bildiğini düşündürmektedir.

Bu fotoğraf Mühimmat Tepesi'ni, yani Cebel el Mudavvara'yı göstermektedir. Ürdün siperlerinin kalıntıları hala görülebilmektedir. (Resim: Stephen Compton'ın izniyle)

Kudüs Kampı

Kudüs kampı için Compton, eski hava fotoğraflarını ve 19. yüzyıl arkeolojik kazı kayıtlarını kullanarak araziyi inceledi. 1881-1882 yıllarında, Filistin Araştırma Fonu (PEF) Tapınak Tepesi’nin kuzeyinde yer alan Cebel el Mudawwara adlı bir sitede duvarlar bulduğunu belirtti. Filistin Araştırma Fonu, bölgede araştırma yapılmasını kolaylaştıran kâr amacı gütmeyen bir organizasyondur.

19. yüzyıl arkeologları buranın bir Roma kampı olduğunu düşünmüşler, ancak kazı kayıtları kampın oval olduğunu gösteriyor. “Roma [askeri kampları] dikdörtgendi, oysa fotoğraflar bu kampın yaklaşık olarak oval olduğunu gösteriyor, bu da bir Asur kampıyla tutarlı,” diye yazdı Compton. Ek olarak, “Mudawwara” adının askeri kamplarla ilişkilendirildiği, 19. yüzyıl kaynakları tarafından da siteyi tanımlamak için kullanıldığını belirtti.

Eğer burası Sanherib’in Kudüs’e saldırmak için kamp kurduğu yer ise, burası ayrıca bir zamanlar Musa tarafından inşa edilen taşınabilir kutsal mekan olan Mabedin bulunduğu Nob olabilir. İbrani İncil’i, Mabedin Nob’da kurulduğunu ve Sanherib’in Kudüs’e saldırmak için Nob’da durduğunu iddia ediyor.

Sit alanının 20. yüzyıl tarihi, burada yeni kazılar yapmayı zorlaştırabilir. 1930’larda, İngilizler siteye bir mühimmat deposu inşa etti ve burası “Mühimmat Tepesi” olarak bilinir hale geldi. 1948’de, Ürdün ordusu siteye asker yerleştirdi ve bir dizi siper ve tahkimat inşa etti. 1967’de, İsrail ve Ürdün birlikleri arasında kanlı bir savaş gerçekleşti ve İsrail birlikleri tepeyi ele geçirdi. Bugün, burada bir müze ve anıt yeri bulunmaktadır.

1925'te çekilen bu hava fotoğrafı Jebel el Mudawwara'yı gösteriyor. Kudüs'ün kuzeyinde yer alan bu bölgenin, Asurluların Kudüs kuşatması sırasında kamp kurdukları yer olduğu öne sürülmektedir. (Resim: Stephen Compton'ın izniyle)

Akademisyenlerin Tepkileri

Araştırmaya katılmayan akademisyenler bulgular hakkında karışık görüşler bildirdi. Bazıları, Lakiş’teki Khirbet al Mudawwara sitesinin bir Asur kampı olabileceği fikrini makul buldu. Tel Aviv Üniversitesi’nden arkeoloji profesörü emekli İsrail Finkelstein, “Lakiş durumu en ilginç olanıdır,” dedi ve “sahada şüpheli siteyi kontrol etmek gerekecek,” diye ekledi.

Yale Üniversitesi’nden Asuroloji profesörü Eckart Frahm, Khirbet al Mudawwara’nın bir Asur kuşatma kampı olmasının mümkün olduğunu belirtti. Ancak, bazıları şüpheliydi. Tel Aviv Üniversitesi’nden arkeoloji profesörü emekli David Ussishkin, Live Science’a Lakiş’teki kuşatma kampının Lakiş’in güneybatısında olduğunu düşündüğünü söyledi.

Öte yandan, Cebel el Mudawwara’nın Kudüs için kuşatma kampı olduğu fikri olumsuz tepki aldı. Frahm, Asur yazıtlarının Sanherib’in Kudüs’ü ablukaya aldığını ancak fırtına veya kuşatma makineleri kullanarak ele geçirmeye çalışmadığını gösterdiğini söyledi. Asur yazıtları, Sanherib’in Kudüs’ü ablukaya almak için “tahkimatlar” inşa ettiğini, tek bir kamp kurmadığını belirtiyor.

Frahm ayrıca, Arapça “mudawwara” kelimesinin anlamı konusunda da anlaşmazlık gösterdi, kelimenin mutlaka bir sultanın çadır kurduğu yeri ifade etmediğini belirtti. “Arapça ‘mudawwara’nın temel anlamı ‘yuvarlak yer’dir — ve bana göre, yazar tarafından tartışılan çeşitli el-Mudawwara’ların hepsi, terimin tanımladığı yapının yuvarlaklığını işaret ediyor,” dedi Frahm.

Kaynaklar, daha fazla araştırmanın gerekli olacağını belirtti. Kudüs İbrani Üniversitesi’nden arkeoloji profesörü emekli Mordechai Cogan, Live Science’a, sitelerin bulunduğu peyzajın Asur askeri kampları için ideal olabileceğini ancak yeni arkeolojik kazıların gerekli olduğunu söyledi.

Önceki İçerikIndie-pop ikilisi babelfis’ten “Keçi”
Sonraki İçerikYeni Çıkan Kitaplar (Mayıs 2024)
Subscribe
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments